Sosyal medya artık yalnızca bir eğlence aracı değildir. Özellikle çocuklar ve gençler açısından dijital platformlar sosyalleşmenin, iletişim kurmanın, gündemi takip etmenin ve günlük hayatın önemli bir parçası haline gelmiştir. Ancak bu dijital alanın kontrolsüz biçimde büyümesi beraberinde ciddi riskleri de ortaya çıkarmaktadır. Siber zorbalık, mahremiyet ihlalleri, çocukların kişisel verilerinin işlenmesi, zararlı içeriklere maruz kalma, manipülatif algoritmalar ve ekran bağımlılığı artık kamusal boyut taşıyan bir sorun olarak değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik önemli sınırlamalar getirildi. Düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcıları, bu yaş grubuna doğrudan hizmet sunamayacak, yaş doğrulama sistemleri kurmak, ebeveyn kontrol araçları oluşturmak ve çocuklara yönelik daha güvenli kullanım modelleri geliştirmekle yükümlü olacak. Ayrıca platformların zararlı içeriklere daha hızlı müdahale etmesi ve çocuklara ilişkin riskleri azaltacak tedbirler alması da zorunlu hale getirildi.
Düzenlemenin temel amacı açıktır: Çocukları dijital dünyanın kontrolsüz etkilerine karşı korumak.
Özellikle son yıllarda sosyal medya algoritmalarının çocuklar üzerindeki etkisine ilişkin bilimsel çalışmaların artması, birçok ülkede benzer tartışmaları gündeme taşımış durumdadır. Çocukların yaşlarına uygun olmayan içeriklere çok erken yaşta erişebilmesi, dijital zorbalık nedeniyle psikolojik sorunlar yaşanması ve sosyal medya kullanım sürelerinin ciddi ölçüde artması, devletleri daha müdahaleci düzenlemelere yöneltmektedir. Türkiye’de yapılan düzenleme de esasen bu küresel tartışmanın bir parçasıdır. Nitekim Anayasa’nın aileyi ve çocuğu korumaya ilişkin hükümleri, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ve çocuk hukukunun temel prensibi olan “çocuğun üstün yararı” ilkesi birlikte değerlendirildiğinde, devletin çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimini koruyucu tedbirler alma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Hukukta asıl tartışma çoğu zaman koruma ihtiyacının kendisinden değil, kullanılan yöntemin ölçülülüğünden doğar. Bugün tartışılan mesele de çocukların korunup korunmaması değil; bu korumanın hangi yöntemle sağlanacağıdır.
Çünkü sosyal medya kullanımını belirli bir yaş grubunda sınırlandırmak teorik olarak koruyucu bir tedbir niteliği taşısa da uygulamada bunun ne ölçüde etkili olacağı ayrı bir tartışma konusudur. Dijital dünyada yaş doğrulama sistemlerinin aşılması teknik olarak çoğu zaman mümkündür. VPN kullanımı, farklı kullanıcı bilgileriyle hesap açılması veya üçüncü kişiler üzerinden erişim sağlanması gibi yöntemler dikkate alındığında yalnızca erişim yasağı üzerinden kalıcı bir çözüm üretilemeyeceği yönünde ciddi görüşler bulunmaktadır.
Bunun yanında düzenlemenin temel hak ve özgürlükler bakımından doğurabileceği sonuçlar da dikkatle değerlendirilmelidir. Çünkü sosyal medya günümüzde yalnızca bir eğlence alanı değil, aynı zamanda bilgiye erişim, haberleşme ve ifade özgürlüğüyle doğrudan bağlantılı dijital bir kamusal alan niteliği taşımaktadır. Elbette çocukların korunması meşru ve gerekli bir kamu yararıdır. Ancak hukuk devletinde her sınırlamanın ölçülülük ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir. Başka bir ifadeyle, koruma amacı sınırsız müdahale yetkisi doğurmaz.
Öte yandan yaş doğrulama sistemleri bakımından kişisel verilerin korunması konusu ayrıca önem taşımaktadır. Çocukları korumak amacıyla oluşturulan bir sistemin çocukların kimlik bilgilerinin veya dijital verilerinin güvenliği bakımından yeni riskler oluşturmaması gerekir. Aksi halde koruma amacıyla getirilen bir mekanizma veri güvenliği bakımından farklı hukuki tartışmalara yol açabilir.
Nitekim yalnızca platformlara yükümlülük getirilmesinin tek başına yeterli olacağını düşünmek gerçekçi görünmemektedir. Çünkü dijital dünya artık çocukların tamamen dışında tutulabilecek ayrı bir alan olmaktan çıkmıştır. Bugünün çocukları sosyal medyayı yalnızca eğlence amacıyla değil; iletişim kurmak, eğitim içeriklerine ulaşmak ve sosyal çevre oluşturmak amacıyla da kullanmaktadır.
Bu nedenle meseleye yalnızca yasak eksenli yaklaşmak yerine dijital bilinç ve denetim kültürünün güçlendirilmesi de gerekmektedir. Ailelerin dijital okuryazarlık konusunda bilinçlendirilmesi, çocuklara internet güvenliği eğitimi verilmesi ve platformların etkin şekilde denetlenmesi, en az yasal düzenlemeler kadar önem taşımaktadır.
Sonuç olarak, çocukların sosyal medya karşısında korunması gerektiği konusunda kuşkusuz güçlü bir toplumsal mutabakat bulunmaktadır. Ancak dijital çağda gerçek koruma yalnızca erişimi sınırlandırmakla değil; çocukların güvenli, bilinçli ve denetlenebilir bir dijital ortam içinde var olabilmesini sağlamakla mümkündür.